مقصر باران های اسیدی اهواز کیست؛ فلرهای نفتی یا درختان کنوکارپوس؟

مقصر باران های اسیدی اهواز کیست؛ فلرهای نفتی یا درختان کنوکارپوس؟

هفته نامه فریاد خوزستان – شماره ۱۳

دبیر پرونده: رها عبداللهی

 

استان خوزستان یکی از استان‌های آلوده جهان بوده و شهر اهواز هم در برخی سال‌ها به عنوان یکی از ۱۰ شهر آلوده جهان معرفی شده است  که دلیل آن تعدد صنایع در این شهر است. در تمام آبانماه امسال شاخص آلوuگی هوا در اهواز بین ۱۵۰ تا ۱۷۲ (شرایط ناسالم) قرار داشته.

معمولا در هنگام آلودگی هوا باید دست به دعا شد تا بادهای بشارتگر باران برسند و با جابجایی هوا فرصت تنفس به خلق الله بدهند. اما اینجا در اهواز، در شروع فصل بارندگی، باران رحمت خدا می شود عامل نقمت و نفس تنگی و دردسر. اینکه چه چیزی اینچنین نعمت های الهی را از این مردم محروم می کند، نیاز به تشکیل یک دادگاه منصف و غیرذی نفع دارد.

در این دادگاه چندین متهم وجود دارد. برخی بی زبان و بی مدافع و برخی گردن کلفت و با وکلای قدرتمند.

اولین متهم نفت است با آن فلرهای خطرناک و گازهای سمی که اهواز را محاصره کرده اند. در کنار میدان چهار اسب اهواز تنها از یک فلر نفتی بالغ بر ۱۵ هزار مترمکعب آلاینده به صورت مداوم در آسمان اهواز منتشر می‌شود.

 فلر‌های نفتی همان گاز‌های همراه با نفت است که به جای آنکه شیرین سازی و فرآوری شده و به چرخه مصرف انرژی در کشور بازگردد ساده‌ترین و ارزان‌ترین راه اتخاذ شده و این گاز‌ها را در لوله‌ها هدایت کرده و می‌سوزانند که شبیه مشعل‌های نفت به نظر می‌رسند. یکی از آلاینده‌های موجود در فلر‌های نفتی آمونیاک است که اگر انسان ۴۵ دقیقه به صورت مستقیم در معرض آن قرار بگیرد از بین می‌رود. در طرح جامع آلودگی هوا سهم همه عوامل و مولفه‌های آلوده کننده هوا به تفکیک مشخص شده. اشرفی مدیرکل محیط زیست خوزستان می گوید براساس طرح جامع آلودگی هوای اهواز فلرهای نفتی مقصر ۵۵ درصد از  آلودگی های هوای اهوازهستند.

متهم بعدی درختان کنوکارپوس است. این درختان سال هاست به خاطر سازگاریشان با طبیعت گرم اهواز و رشد سریع و نیاز کمتر به آب، به عنوان پوشش گیاهی شهری انتخاب شده اند. کونوکارپوس در سواحل آمریکا کشت می‌شود که در یکی از کشور‌های حوزه خلیج فارس اصلاح ژنتیکی شده و در این مناطق کاشته شد. درختی پربرگ و همیشه سبز.

یکی دوسال که از شروع باران های نفس گیر گذشت، اعلام شد که گرده افشانی این درختان در هنگام بارندگی موجب آلرژی تنفسی مردم شده. رئیس دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهوازامسال پس از اولین باران پاییزی که عده زیادی از مردم را راهی بیمارستان کرد، گفت: زمانی که نخستین بارندگی پاییزی همراه با رعد و برق و وزش باد رخ می‌دهد، شانس گرده‌افشانی گیاهان و پخش آلرژن‌ها در فضا افزایش می‌یابد. استاندار خوزستان هم همین اتهام را تایید کرده. برخی گیاه شناسان نیز بر این امر صحه گذاشته و کنوکارپوس را خطرناک ترین گونه گیاهی کشت شده در خوزستان دانسته اند.

دفاعیات و پاسخ ها

نفتی ها سهم بالای نفت در آلایندگی را نمی پذیرند. یک کارشناس نفت به فریاد خوزستان توضیح داد که وقتی در اهواز تجهیزات کافی برای سنجش دقیق میزان و نوع آلایندگی وجود ندارد، چگونه محیط زیست مدعی ست ۵۵ درصد آلودگی هوای اهواز به خاطر فلرینگ است؟

 مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب می گوید: ما منکر ایجاد آلودگی نفت نیستیم ولی تا این حد که می‌گویند آلودگی ایجاد نمی‌کند. به‌هیچ‌عنوان صحبت‌های مسئولان مرکز بهداشت خوزستان مبنی بر نقش عمده فعالیت‌های نفتی در آلودگی هوای اهواز را قبول ندارم.

برخی مدیران نفتی هم برخورد تندتری با ادعاهای محیط زیستی ها دارند. چند وقت قبل مدیرعامل شرکت نفت و گاز اروندان طلبکارانه و با منت گفته بود که به خاطر شکایت محیط یستی ها حدود یک سال و نیم تولید بیش از ۱۳ میلیون بشکه نفت متوقف و نزدیک به ۸۰۰ میلیون دلار ضرر به دولت وارد شد؛ درحالی که آلودگی ها از درختان است.

نفتی ها در خصوص کاهش آلایندگی ها ادعاهایی دارند و آماری در جلسات کارگروه مقابله با آلودگی هوای استان ارائه می دهند. مغایرت های آماری درباره تعهدات  شرکت‌های نفتی در زمینه کاهش آلودگی هوا در جلسه اخیر صدای معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری را درآورد و خواستار شفاف‌سازی دبیرخانه این کارگروه در این باره شد.

اما کارشنانسان هواشناسی و محیط زیست تناقض هایی را برای ادعای مقصر بودن کنوکارپوس بیان می کنند:

  مشعشع کارشناس محیط زیست:

  • در حوزه یادآوران ده‌ها دکل نفتی وجود دارد که به صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کنند؛ این دکل‌ها گاز کامل نسوخته را به صورت دود وارد هوای اهواز می‌کنند. جهت باد در خوزستان غربی- شرقی است که باعث می‌شود قسمت اعظم این دود‌ها وارد شهر اهواز شوند. امواج بارشی که از سمت غرب و جنوب غرب کشور وارد می‌شوند وقتی به خلیج فارس می‌رسند به دلیل رطوبتی که از خلیج فارس و هورالعظیم می‌گیرند حالت مکندگی یافته و برای بارور کردن خود ذرات موجود در هوا را اعم از ذرات نفتی یا ریزگرد به درون کشیده و در نهایت به صورت باران‌های آلوده و باران‌های اسیدی بر سر مردم اهواز و سایر شهر‌هایی که از هوای آلوده رنج می‌برند می‌ریزد. به همین دلیل است که در اهواز با بارش‌های پاییزی مردم دچار مشکلات حاد تنفسی می‌شوند. شهر‌هایی که از دکل‌های نفتی دور هستند حتی اگر کونوکارپوس در آن‌ها کاشته شده باشد اثری از تنگی نفس دیده نمی‌شود که شهر رامهرمز نمونه‌ای از این شهرهاست.

هژیر کیانی کارشناس محیط زیست:

  • اهواز و حمیدیه اولین شهر‌ها بعد از دکل‌های نفتی هستند و دقیقا در همین ۲ شهر بیشترین آمار تنگی نفس را بین شهروندان داریم.
  • سخن مسئولان مبنی بر جذب ذرات ریزگرد توسط کنوکارپوس سخنی غیرعلمی ست که بیشتر شبیه نوعی پاک کردن صورت مساله است. در کشور‌های همسایه ما مانند کویت و بحرین و حتی در بوشهر خودمان این درخت کاشته شده و هیچ یک از این مناطق شکایتی از بروز تنگی نفس در میان مردم نداشته‌اند.
  • افرادی که مدعی هستند این گونه گیاهی باعث آلودگی هوا شده است چرا آن را حذف نکرده و سایر گونه‌ها را جایگزین آن نمی‌کنند؟

شبنم قنواتی‌زاده فعال محیط زیست و مدیرعامل انجمن دیده‌بان جلگه سبز خوزستان:

  • با تصمیم شورای سلامت استان خوزستان برای جلوگیری از تبعات تنفسی اولین بارش پاییزی در شهر اهواز، کلیه درختان کنوکارپوس در تمام شهر‌های استان مورد هرس سنگین و تا حد کف‌بری قرار گرفتند. با این حال دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز اعلام کرده است که حدود ۲ هزار نفر بعد از اولین بارش پاییزی به بیمارستان‌ها مراجعه کرده‌اند.
  • چرا تا کنون در استانداری خوزستان یا شهرداری اهواز کارگروهی برای انجام مطالعات پایه درباره این مضوع تشکیل نشده است؟
  • گرده‌افشانی این گیاه را یکی از عوامل ایجاد آلرژی در افراد می‌دانند این درحالی است که اولا گرده گیاهان آلرژی‌زا تنها روی دستگاه تنفسی افراد دارای حساسیت تاثیر می‌گذارد به علاوه آنکه برخی از گیاه‌شناسان عنوان می‌کنند که زمان گرده‌افشانی کنوکارپوس پاییز نیست که به عنوان عاملی برای ایجاد حساسیت در مردم اهواز بعد از بارش پاییزی تلقی شود.
  • چطور یک درخت می‌تواند گاز سمی تولید کند درحالی که تمام درختان اکسیژن می‌دهند!

دکتر مهرانگیز چهرازی عضو هیات علمی گروه باغبانی دانشگاه چمران:

  • با وجود صنایع آلاینده بسیار در اطراف اهواز به ویژه تاسیسات نفتی این مسله قابل قبول نیست که این درخت تنها علت بروز مشکلات تنفسی در اهواز است. اظهار نظر قطعی در این باره نیاز به مطالعات بیشتری دارد.
  • گرده کنوکارپوس را آلرژی زا نیست و این درختان در اهواز به صورت مکرر هرس می شوند و اصلاً به مرحله بذر دهی و گرده افشانی نمی رسند که بتوان آنها را عامل اصلی آلرژی زایی شهروندان عنوان کرد.

وعده هایی که سه سال یک بار تمدید می شود

با وجودی که مسئولان نفتی سهم عمده نفت در آلودگی هوا را نمی پذیرند، با این حال بارها دعده داده اند که فلرهای نفتی جمع خواهد شد.

مذیر عامل شرکت نفت عالیپور دی ماه ۹۷: با اختصاص اعتباری معادل یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار تمامی مشعل‌های موجود در سطح شرکت ملی مناطق نفتخیزجنوب تا سه سال آینده خاموش می‌شوند.

بهمن ۹۸ استاندار خوزستان گفت: مقدمات کار فراهم شده تا در حدود یک ماه آینده بخش دیگری از عملیات جمع‌آوری فلرهای نفتی با هزینه یک میلیارد دلار در استان آغاز شود.

لاهیجان زاده مدیر سابق محیط زیست دی ماه ۹۷: طبق قوانین بالادستی فلرهای نفتی باید طی برنامه سه ساله جمع آوری شوند

این وعده ها تا کنون محقق نشده و دلایلی چون تحریم ها، طولانی شدن پروسه مطالعاتی و تشریفات مناقصه پروژه ها و کمبود اعتبارات برای آن ذکر شده.

آیا نفت این میزان آلایندگی را جبران می کند؟

درباره بدهی نفت به خوزستان زیاد شنیده ایم. وزارت نفت موظف است عوارض آلایندگی نفت را به شهرداری های استان های تولیدکننده نفت پرداخت کند.

محمد مسیحی  معاون درآمد‌های مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشورمی گوید: سه سال است که ماهانه سه هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال از محل عوارض آلایندگی نفت به سازمان شهرداری‌ها پرداخت میشود.

درحالیکه ایزدی رئيس كميسيون تحقيق و بازرسي شوراي شهر اهواز مدعی ست: عوارض آلایندگی در جیب شهرداری تهران می رود و شركت نفت از سال ۹۳ تا كنون به مدت هفت سال، به شهرداري هاي استان بدهكار است.

شهردار سابق اهواز گفته بود در جلسه‌ای از ما خواسته شد که در مورد حق آلایندگی شهر اهواز از وزارت نفت که ۷۰۰ میلیارد تومان است، چیزی نگوییم.

شاعری شهردار فعلی اهواز چند روز پیش در برنامه زنده تلوزیونی بابت دریافت نکردن حق آلایندگی از نفت و اینکه این موضوع می تواند خیلی از مشکلات اهواز را که به خاطر کمبود اعتبار معطل مانده حل کند، گلایه کرده بود.

اما زنگنه وزیر نفت با مطالبات استان های نفت خیز همواره با تندی برخورد کرده و حتی برخی مسئولین استانی نقل کرده اند که به همنوایی با ضدانقلاب متهمشان کرده. وی چندی پیش گفته بود: عوارض آلایندگی باید برای برطرف کردن آلاینده‌های زیست محیطی هزینه شود اما امروزه می‌بینیم که به منبع درآمدی برای شهرداری‌ها تبدیل شده.

اما جدی ترین صحبتی که راجع به طلب خوزستان از عوارض آلایندگی نفت شده مربوط به این روزها و سفر  رییس سازمان بازرسی کل کشور به خوزستان است که گفته: عوارض آلایندگی واحدهای نفت و گاز در استان تا سال ۹۶ به میزان ۲۰ هزار میلیارد تومان پرداخت‌ نشده است که باید بررسی کنیم از سال ۹۶ تا امروز چقدر است و چرا پرداخت‌ نشده است. ما معتقدیم اگر موقع حتی ۲۰ درصد این اعتبارات پرداخت‌شده بود شاید امروز اهواز با این مشکلات مواجه نبود. وی قول پیگیری این موضوع را داده است.

نویسنده : رها عبداللهی | منبع خبر : فریاد خوزستان
به اشتراک بگذارید